# Jak zainstalować trójprzyciskową mysz szeregową (mini-JTZ)

## Autor: Geoff Short, geoff@kipper.york.ac.uk
v1.33, 31 maja 1998
Wersja polska: Krzysztof P. Jasiutowicz kpjas@priv.onet.pl
v1.1 beta, 14 sierpnia 1999 roku

Co zrobić aby 3 przyciskowa mysz szeregowa działała pod Linuksem. Dokument ten został napisany w standardzie ISO-8859-2. Oryginał tego dokumentu znajduje się pod adresem : ftp.icm.edu.pl.

## 1. Disclaimer

Ten dokument jest oddany do użytkowania w dobrej wierze, jako zawierający w sobie tylko bezpieczne programowanie i operacje. Autor nie bierze odpowiedzialności za żadne szkody i uszkodzenia powstałe w jakikolwiek sposób u jakichkolwiek osób i sprzętu, jako bezpośrednie lub niebezpośrednie następstwo wypełniania podanych zaleceń.

## 2. Wprowadzenie

Najnowsza wersja tego dokumentu (w oryginale ) jest zawsze dostępna : http://kipper.york.ac.uk/mouse.html

Istnieje japońska wersja tego dokumentu : http://jf.gee.kyoto-u.ac.jp/JF/JF-ftp/euc/3-Button-Mouse.euc i francuska pod adresem http://www.freenix.fr/linux/HOWTO/mini/3-Button-Mouse.html. Inne tłumaczenia mogą być dostępne - sprawdź lokalne mirrory LDP.

Od tłumacza: moja wiedza dotycząca myszy jest ograniczona. Jeśli zauważyłeś jakieś błędy lub niedociągnięcia poinformuj mnie o tym. Pod adresem kpjas@priv.onet.pl.

Większość aplikacji X Window jest pisana z założeniem, że użytkownik będzie używał trzyprzyciskowej myszy. Myszy szeregowe są zazwyczaj stosowane w zestawach komputerowych i są tanie. Wiele z tych myszy ma trzy klawisze i opisane są, iż używają protokołu Microsoft, co teoretycznie znaczy, że idealnie nadają się do systemu X Window. ( Obecnie rekord najniższej ceny za działającą trzyprzyciskową mysz szeregową wynosi $1.14!)

Większość myszy o podwójnym protokole będzie działać w dwóch trybach:

- trybie dwuprzyciskowej myszy Microsoft.
- trybie trzyprzyciskowej myszy MouseSystems.

Ten dokument poprowadzi cię krok po kroku przez konfigurację myszy w tych dwóch różnych trybach, w szczególności przez to co konieczne do używania bardziej przydatnej myszy trzyprzyciskowej.

Ponieważ dystrybucje stają się coraz łatwiejsze do zainstalowania, część problemów powinna zniknąć. Na przykład, RedHat ma program `mouseconfig` który ustawia pewne rzeczy za użytkownika. Jednak, niektóre wersje RH5.0 miały błąd w `mouseconfig`, więc upewnij się że posiadasz łatki.

## 3. Porty szeregowe

Pierwszą rzecz, którą trzeba sprawdzić to czy oprogramowanie może odnaleźć myszkę. Dowiedz się, do którego portu szeregowego twoja mysz jest podłączona - zazwyczaj będzie to `/dev/ttyS0` ( COM1 w DOS-ie ) lub `dev/ttyS1` (COM2). ( `ttyS0` jest zwykle 9-pinowym gniazdem, `ttyS1` 25-pinowym, ale oczywiście nie ma w tej sprawie sztywno ustalonych reguł). Istnieje też odpowiadająca liczba urządzeń `/dev/cua`, które są prawie identyczne z `/dev/ttyS` ale odradza się ich używania. Dla wygody należy wykonać nowe powiązanie `/dev/mouse` z tym portem. Na przykład dla `ttyS0`:

> `ln -s /dev/ttyS0 /dev/mouse`

## 4. Myszy z przełącznikiem

Niektóre myszy, zazwyczaj nie te najtańsze, mają przełącznik na spodzie oznaczony `2/3'. Czasem może to być `PC/MS'. W tym wypadku oznaczenie `2' dotyczy trybu dwuprzyciskowego Microsoft-u, a `3' trzyprzyciskowego trybu MouseSystems. Przełącznik `PC/MS' jest nieco bardziej skomplikowany. Prawdopodobnie stwierdzisz, że ustawienie `MS' oznacza tryb Microsoft, a `PC' oznacza tryb MouseSystems. Możliwe, że ustawienie `PC' będzie opisane jako ps/2, ale powinno ono działać także jako tryb MouseSystems. Jeśli posiadasz taką mysz, możesz przełączyć ją w ustawienie `3' lub `PC', wstawić ustawienie dla MouseSystems w Xconfigs (patrz poniżej) i mysz powinna doskonale działać w trybie trzyprzyciskowym.

## 5. Zwykłe myszy

Jeżeli nie masz żadnych przełączników i nie masz instrukcji, to trzeba trochę eksperymentować. Po pierwsze spróbuj założyć, że producent myszy mówi prawdę, i mysz obsługuje w pełni tryb Microsoft. Ustaw w Xconfig tak żeby spodziewał się myszy Microsoft (zobacz w rozdziale Przykłady plików XF86Config i Xconfig) i wypróbuj to.

Jeśli mysz w ogóle nie działa, wtedy nie jest to mysz Microsoft, lub jest jakiś inny problem. Wypróbuj inne ustawienia w konfiguracji, najlepiej zacząć od dokumentacji systemowej dla pliku konfiguracyjnego. Także zajrzyj do Różne problemy w rozdziale poniżej.

Zauważysz prawdopodobnie, że kiedy uruchomisz X-y, mysz działa doskonale, ale tylko zewnętrzne przyciski coś robią. Możesz to oczywiście zaakceptować i emulować trzeci przycisk ( naciśnij oba przyciski jednocześnie, aby kliknąć środkowy ), tak jak to się robi z myszą dwuprzciskową. Aby to zrobić, zmień swój plik Xconfig jak to pokazano w rozdziale Przykłady plików XF86Config i Xconfig poniżej. Może to oznaczać, że niepotrzebnie kupiłeś mysz trzyprzyciskową i nie posuwasz się do przodu. A więc, teraz musisz przyjrzeć się swojemu sprzętowi.

## 6. Przełączanie myszy w tryb trójprzyciskowy

Nawet tanie myszy mogą pracować w protokole MouseSystems, z wszystkimi trzema przyciskami działającymi. Sztuczka polega na tym, aby mysz myślała, że jest myszą Mouse System, coś co rzadko znajduje się w instrukcjach.

- Zanim włączysz zasilanie, przytrzymaj lewy przycisk myszy ( i trzymaj go wciśnięty aż do momentu załadowania systemu, tak dla pewności).

Kiedy mysz otrzymuje zasilanie i jeżeli lewy przycisk jest wciśnięty, mysz przełącza się w tryb MouseSystems. To proste, ale nie zawsze opisywane zjawisko. Zwróć uwagę, że soft reboot komputera może nie odciąć zasilania myszy i dlatego może nie działać. Jest kilka sposobów przełączania trybu, które mogą działać lub nie z twoim rodzajem myszy. Niektóre z nich są mniej drastyczne niż rebootowanie komputera, a dwa są bardziej !

- Jeśli twój komputer jest dostępny możesz wyciągnąć mysz z gniazda i włożyć ją z powrotem z wciśniętym przyciskiem ( chociaż nie powinno się podłączać urządzeń do włączonego komputera, dokumentacja RS232 powiada, że to jest OK).
- Można zresetować mysz wpisując `echo "*n" > /dev/mouse`, co powinno mieć ten sam efekt co odłączenie jej od komputera. Wciśnij lewy przycisk myszy dla MouseSystems, a nie wciskaj go dla Microsoft. Można to wstawić do któregokolwiek skryptu używanego do uruchamiania X Window.)
- Bob Nichols (rnichols@interaccess.com) napisał mały program w C który robi to samo, i może zadziałać gdy `echo "*n"` nie działa ( i vice versa ). Możesz znaleźć źródła tego programu w http://kipper.york.ac.uk/src/fix-mouse.c
- Ktoś nadesłał wiadomość, że `ClearDTR' w Xconfig jest wystarczające do przełączenia myszy w tryb MouseSystems.
- Jeśli jesteś na tyle odważny, otwórz mysz ( pamiętaj, że tracisz w ten sposób gwarancję ) i zajrzyj do środka. Niekiedy, mysz może mieć w środku przełącznik, dla powodu, który jest znany tylko producentowi. W tych tańszych myszach bardziej prawdopodobny jest jumper który można przestawiać. Ten jumper lub przełącznik może mieć identyczną funkcję jak przełącznik `MS/PC' opisywany w rozdziale Myszy z przełącznikiem powyżej. Można stwierdzić, że płytka jest skonstruowana do przełączania między 2 & 3 przyciskami, ale nie została zamocowana. Będzie ona wyglądać jak :

  > `

  >              -----------
  >             | o | o | o |  SW1
  >              -----------
  >               1   2   3

  > `

  Spróbuj połączyć piny 1-2 lub 2-3 i sprawdź czy to zmieni zachowanie myszy. Jeżeli tak, to albo możesz zainstalować mały przełącznik albo zalutować to połączenie by uzyskać szybkie i trwałe rozwiązanie.
- Inne rozwiązanie z lutowaniem, które może być ostatnią deską ratunku dla myszy, które w ogóle nie rozpoznają MouseSystems, dostępne od : Petera Benie ( pjb1008@chiark.chu.cam.ac.uk). Jeśli przełącznik środkowego przycisku jest dwubiegunowy, połącz jedną stronę przełącznika do przełącznika lewego przycisku, a drugą stronę do przełącznika prawego przycisku. Jeśli to nie jest przełącznik dwubiegunowy, wtedy użyj raczej diod niż przewodu. I teraz środkowy przycisk powoduje włączenie lewego i prawego przycisku równocześnie. Wybierz `ChordMiddle` w XF86Config i już środkowy przycisk działa.
- Ostateczne wyjście z użyciem lutownicy zostało mi po raz pierwszy opisane przez Briana Crafta ( bcboy@pyramid.bio.brandeis.edu). Dwa typowe układy scalone w myszach to 16-pinowy Z8350 i 18-pinowy HM8350A. W obu tych układach scalonych, jeden pin ma pod kontrolą tryb pracy myszy w następujący sposób.

  > `

  >     Pin 3   Mode
  >     -----   ----
  >     Open    Default Microsoft. MouseSystems jeśli przycisk jest wciśnięty przy
  >             włączeniu zasilania.
  >     GND     Zawsze MouseSystems.
  >     Vdd     Zawsze Microsoft.

  > `

  ( Piny są ponumerowane w następujący sposób: )

  > `

  >             ____
  >     pin1  -| \/ |-
  >     pin2  -|    |-
  >     pin3  -|    |-
  >           -|    |-
  >           -|    |-
  >           -|    |-
  >           -|    |-
  >     pin8  -|____|-

  > `

  (Ta informacja prezentowana dzięki uprzejmości Hans-Christopha Wirtha i Juergena Exnera, którzy przysłali ją do de.comp.os.linux.hardware. Możesz przylutować połączenie między pinem 3 i gnd, co spowoduje że mysz będzie działać w trybie MouseSystems.

  - Peter Fredriksson ( peterf@lysator.liu.se) sprawdził chip SYSGRATION SYS2005, i stwierdził, że połączenie pinu 3 do Gnd wymusza tryb MouseSystems.
  - Uli Drescher ( ud@digi.ruhr.de) potwierdza, że to działa z chipem HN8348A. Ben Ketcham ( bketcham@anvilite.murkworks.net) potwierdza to z HM8348A (Pin 9 jest Gnd).
  - Urban Widmark ( ubbe@ts.umu.se) podaje, że to samo odnosi się do chipa EC3567A1, gdzie pin 8 jest ground. Ja też to sprawdziłem i działa dobrze.
  - Timo T Metsala ( metsala@cc.helsinki.fi) stwierdził z chipem HT6510A, że pin 3 to mode select, pin 9 jest Gnd. Tak samo działa to z chipem HT6513A. Holtek także wytwarza chipy HT6513B i HT6513F - w nich , pin 8 jest Gnd.
  - Robert Romanowski ( robin@cs.tu-berlin.de) podaje, że pin 3 - pin 8 (Gnd) działa także z chipemEM83701BP.
  - Robert Kaiser ( rkaiser@sysgo.de) potwierdza, że pin 3 - ( Gnd ) działa także z chipem EC3576A1.
  - Sean Cross ( secross@whidbey.com) stwierdził, że to było pin 2 - pin 7 (Gnd) w chipie HM8370GP.
  - Peter Fox ( fox@roestock.demon.co.uk) użył pin 3 - pin 8 z chipem HM8348A.
  - Jon Klein ( jbklein@mindspring.com) stwierdził pin 3 - pin 9 zadziałał z chipem UA5212S.
- Jako alternatywa dla powyższych metod z lutowaniem, można sprawić by mysz sama powodowała wciśnięcie przycisku podczas bootowania : schemat od : Mathias Katzer.

  > `

  >              -----
  >           ---  R  ---------O------ + Supply
  >          |   -----   |        |                     C = 100nF capacitor
  >          |           | E      |                     R = 100kOhm
  >          |       __ /         |                     T = BC557 transistor
  >          |      /  \          O
  >          |   B | #V | T         /
  >          |-----|-#  |          /   Przełącznik lewego przycisku myszy
  >          |     | #\ |         O
  >          |      \__/          |
  >         ---         \  C      |
  >         --- C        ------O----------> (gdzieś głęboko wewnątrz myszy)
  >          |
  >         ###  Ground

  > `

  Testowanym modelem myszy była mysz no-name model MUS2S - czy to działa z innymi modelami myszy zależy od budowy myszy jeżeli, przełącznik jest połączony do ground a nie do +Supply, npn-transistor taki jak BC547 powinien działać, R i C muszą być wtedy także zamienione.

To już wszystko, wybór należy do was. Pozostańcie przy dwóch klawiszach trybu Microsoft, albo znajdźcie sposób, aby przełączyć tryb i ustawić tak X-y, aby z tego korzystały.

## 7. Myszy z kółkiem

Myszy z kółkiem pojawiły się w ciągu ostatnich lat, zaczęło się od Microsoft Intellimouse i rozniosło się na innych producentów. Kółko można klikać jak przycisk lub kręcić w górę i w dół. Bez wątpienia najlepszym źródłem informacji jest http://www.inria.fr/koala/colas/mouse-wheel-scroll/ gdzie opisane jest jak sprawić żeby wiele aplikacji X Window wykorzystywało funkcję skrolowania.

W zasadzie, potrzebny jest w miarę nowy X serwer żeby używać funkcji skrolowania, lecz niektóre starsze serwery rozpoznają funkcję klikania. Na przykład, Intellimouse jest wspierana przez XFree 3.3.1 i późniejsze.

## 8. Używanie gpm do przełączania trybów myszy

`gpm` jest programem, który pozwala używać myszy w konsoli. Jest on zazwyczaj dołączany do dystrybucji linuksowych i można go uruchomić z linii poleceń lub w skrypcie startowym `/etc/rc.d/rc.local`. Należy zwrócić uwagę, że dystrybucje nie zawsze posiadają najnowszą wersję ( obecnie 1.13 ), która jest dostępna na mirrorach sunsite.unc.edu.

Podstawowe tryby dla myszy szeregowych z gpm to:

> `

>     gpm -t ms
>     gpm -t msc
>     gpm -t help

> `

dla trybu Microsoft lub MouseSystems, lub aby przetestować mysz i wyświetlić wyniki. Aby uruchomić mysz w trybie MouseSystems, może być potrzebna flaga `-3` oraz być może opcja DTR przez użycie flagi `-o dtr` :

> `gpm -3 -o dtr -t msc`

`gpm` często potrafi rozpoznać trzy przyciski myszy nawet w trybie Microsoft. A nowsze wersje ( wersja 1.0 i późniejsze (?)) potrafią udostępnić tą informację innym programom. Działa to po uruchomieniu gpm z flagą -R w ten sposób :

> `gpm -R -t ms`

To spowoduje reeksport danych myszy do nowego urządzenia, nazywanego `/dev/gpmdata`, jest odczytywane jako mouse przez inne programy. Zwróć uwagę, że to urządzenie zawsze korzysta z protokołu Mouse Systems. Można, tak zapisać Xconfig, aby używała tego zamiast `/dev/mouse` tak jak to pokazano poniżej, ale oczywiście miej na uwadze, aby gpm zawsze działało, kiedy używasz X-ów. Niektórzy pisali do mnie, że niektóre eventy X-ów nie są poprawnie interpretowane przez X-y przy użyciu tego sposobu, co może być związane z indywidualnym ustawieniem myszy.

Zmiana mapowania przycisku dla gpm i X ( gustafso@math.utah.edu)

Można stwierdzić, że gpm używa różne defaultowe mapowanie przycisków dla X, więc używanie obu systemów na tej samej maszynie może być frustrujące. Aby X-y używały tych samych przycisków jak gpm dla operacji wyboru i wklejania zastosuj polecenie X-ów :

> `xmodmap -e "pointer = 1 3 2"`

co powoduje, że lewy przycisk wybiera, a prawy przycisk wkleja, zarówno w myszach dwu- i trzyprzyciskowych. Aby wymusić na gpm użycie standardowego mapowania przycisków, uruchom go z poleceniem `-B`, np.:

> `gpm -t msc -B 132`

## 9. Używanie dwóch myszy

W niektórych przypadkach, na przykład w laptopie z wbudowanym urządzeniem wskazującym, ktoś może chcieć używać jako drugiego urządzenia myszy szeregowej. W większości przypadków, wbudowane urządzenie używa protokołu PS/2 i można go pominąć jeśli nie chce się go używać. Po prostu skonfiguruj gpm lub X-y do używania `/dev/ttyS0` ( lub innego) w sposób typowy.

Aby używać obu jednocześnie, można użyć `gpm -M` do reeksportu urządzeń. Więcej szczegółów w podręczniku systemowym w rozdziale dotyczącym gpm. Poza tym, XFree 3.3.1 i późniejsze wspierają wiele input devices, z użyciem mechanizmu XInput. Automatycznie wygenerowane pliki XF86Config powinny mieć potrzebne komentarze.

## 10. Przykłady plików XF86Config i Xconfig

Lokalizacja pliku konfiguracyjnego dla X-ów zależy od konkretnej wersji i rodzaju dystrybucji. Prawdopodobnie będzie to albo `/etc/Xconfig, /etc/XF86Config` albo `/usr/X11/lib/X11/XF86Config.` Powinieneś zobaczyć, który to jest kiedy uruchomisz X - będzie wypisany na ekranie zanim wszystkie opcje będą wyświetlone. Składnia nieco się różni pomiędzy poszczególnymi plikami XF86Config i Xconfig, więc oba będą tu podane.

Mysz szeregowa Microsoft

- XF86config:

  > `

  >     Section "Pointer"
  >         Protocol "microsoft"
  >         Device "/dev/mouse"
  >     EndSection

  > `

- Xconfig:

  > `

  >     #
  >     # Definicja myszy i powiązanych parametrów
  >     #
  >     Microsoft      "/dev/mouse"

  > `

Mysz szeregowa Microsoft z emulacją myszy trójprzyciskowej

- XF86config:

  > `

  >     Section "Pointer"
  >         Protocol "microsoft"
  >         Device "/dev/mouse"
  >         Emulate3Buttons
  >     EndSection

  > `

- Xconfig:

  > `

  >     #
  >     # Definicja myszy i powiązanych parametrów
  >     #
  >     Microsoft      "/dev/mouse"
  >     Emulate3Buttons

  > `

Trójprzyciskowa mysz MouseSystems

- XF86config:

  > `

  >     Section "Pointer"
  >         Protocol "mousesystems"
  >         Device "/dev/mouse"
  >         ClearDTR            #  Te dwie linie nie będą prawdopodobnie
  >         ClearRTS            #  potrzebne spróbuj bez, a potem po prostu DTR
  >     EndSection

  > `

- Xconfig:

  > `

  >     #
  >     # Definicja myszy i związane z tym parametry
  >     #
  >     MouseSystems    "/dev/mouse"
  >     ClearDTR                #  Te dwie linie nie będą prawdopodobnie potrzebne
  >     ClearRTS                #  spróbuj bez, a potem po prostu DTR

  > `

Microsoft Serial Mouse z gpm -R

- XF86config:

  > `

  >     Section "Pointer"
  >         Protocol "MouseSystems"
  >         Device "/dev/gpmdata"
  >     EndSection

  > `

- Xconfig:

  > `

  >     #
  >     # Definicja myszy i powiązanych parametrów
  >     #
  >     MouseSystems      "/dev/gpmdata"

  > `

## 11. Kable, przedłużki i przelotki

Jedyne przewody potrzebne w kablu myszy to: TxD i RxD do przesyłu danych, RTS i/lub DTR dla zasilania i ground. Co przekłada się na numery pinów, w ten sposób:

> `

>              port 9-pinowy      port 25-pinowy
>             TxD     3                2
>             RxD     2                3
>             RTS     7                4
>             DTR     4               20
>             Gnd     5                7

> `

Powyższa tabela może być użyteczna jeśli chcesz robić przelotki między 9- i 25-pinowymi wtyczkami, lub kable przedłużające.

## 12. Różne kłopoty i ustawienia

- Jeśli masz kłopoty z myszą w X-ach lub konsoli, sprawdź czy nie masz uruchomionego getty na linii szeregowej, albo czegoś innego na przykład modemu. Sprawdź także, konflikty IRQ.
- Możliwe że musisz trzymać przyciśnięty lewy przycisk myszy przy starcie X windows. Niektóre systemy mogą wysyłać pewien rodzaj sygnału lub piku do myszy, gdy X-y startują.
- Kłopoty z urządzeniami szeregowymi mogą zależeć od niewłaściwej inicjalizacji portów szeregowych przy bootowaniu. Jest to wykonywane przez polecenie `setserial`, uruchamiane z pliku startowego `/etc/rc.d/rc.serial.` Sprawdź w podręczniku systemowym hasło `setserial` i `/etc/rc.d/rc.serial.` aby uzyskać więcej szczegółów. Warto trochę poeksperymentować z typami, na przykład spróbuj `setserial /dev/mouse uart 16550` lub `16550a` niezależnie od rodzaju portu, który naprawdę posiadasz. (Na przykład, myszy nie lubią 16c550AF.)
- Flaga `ClearDTR` może nie działać prawidłowo w niektórych systemach, chyba że wyłączysz RTS/CTS handshaking za pomocą polecenia:

  > `stty -crtscts < /dev/mouse`

  (Sprawdzone na UART 16450/Pentium przez Vladimira Geogjaeva geogjaev@wave.sio.rssi.ru)
- Myszy Logitech mogą wymagać dodania `ChordMiddle` aby włączyć funkcjonowanie środkowego z trzech przycisków. Ten wiersz zastępuje `Emulate3Buttons` lub ma być umieszczony za wierszem `/dev/mouse` w pliku konfiguracyjnym. Prawdopodobnie potrzebne będą linie `ClearDTR` i `ClearRTS` w Xconfig. Niektóre myszy Logitech zdecydowanie nie wymagają linii `ChordMiddle` - objawem tego problemu jest to że menu wydają się poruszać z myszą zamiast skrolowac się w dół. (Od: chang@platform.com)
- Zamiana przycisków: użyj polecenia `xmodmap` do zmiany który rzeczywisty rejestr przycisku jest stosowany przy kliknięciu myszy. np.: `xmodmap -e "pointer = 3 2 1"` odwróci kolejność przycisków dla lewej ręki. Jeśli masz tylko mysz dwuprzyciskową to są to numery 1 & 2.
- Przyśpieszenie: skorzystaj z polecenia `xset m` aby zmienić ustawienia myszy. np.: `xset m 2` ustawi przyśpieszenie na 2. Szczegóły w podręczniku systemowym.
- Przesunięcie kursora: jeśli kliknięcie wydaje się znajdować na prawo lub lewo od miejsca gdzie jest kursor, może to zależeć od tego, że ekran jest nieustawiony. Problem ten występuje ze sterownikiem S3, który można naprawić za pomocą xvidtune. Spróbuj `Invert_VCLK/InvertVCLK, lub EarlySC.` Ta informacja pochodzi od Billa Lavendera ( lavender@MCS.COM) i Simon Hargrave'a. W XF86Config, może to wyglądać następująco:

  > `

  >     Subsection "Display"
  >         Modes       "1024x768" "800x600" "640x480" "1280x1024"
  >         Invert_VCLK "*" 1
  >         ...

  > `

- Jeśli kliknięcia myszy `odbijają się', tj. dwa kliknięcia wtedy kiedy chciałeś kliknąć raz, może coś być nie tak z myszą. Ten problem w wypadku myszy Logitech rozwiązał Bob Nichols ( rnichols@interaccess.com) i wymaga lutowania pewnych oporników i układu scalonego aby zapobiec odbijaniu microstyków.
- Jeśli niektórzy użytkownicy nie mogą używać myszy, a niektórzy tak (np. administrator) - możliwe jest że użytkownicy nie uruchamiają tego samego - np. różne wersje X-ów lub różne Xconfig. Sprawdź dokładnie komunikaty przy starcie X-ów.
- Jeśli stwierdzisz, że wskaźnik myszy wymazuje pewne elementy z ekranu, masz problem z konfiguracją X serwera. Spróbuj dodać opcję `linear`, lub może `nolinear` do sekcji karty graficznej lub jeśli jest to karta PCI opcje `tgui_pci_write_off` i `tgui_pci_read_off`. (Wydaje się, że jest to problem z kartami Trident.)
- Jeśli kursor myszy nie pojawia się na ekranie, ale poza tym wydaje się działać, spróbuj opcji `"sw_cursor"` w sekcji Device pliku konfiguracyjnego.
- Jeśli mysz przestaje działać wtedy kiedy jest słonecznie lub kiedy włączysz światło, być może czujniki są blokowane przez światło dostające się przez obudowanie. Możesz spróbować pomalować na czarno wnętrze obudowy, albo włożyć kartonik na jej górę.
- Myszy Microsoft są czasem przyczyną kłopotów. O najnowszej ``Microsoft Serial Mouse 2.1A''pisano, że może nie funkcjonować w niektórych systemach, chociaż wyjmowanie z gniazdka i wkładanie znowu może pomóc. `gpm` w wersji 1.13 i wyższych powinno także wspierać myszy 2.1A, z użyciem `pnp` jako typu myszy. (Zobacz w rozdziale gpm jak to reeksportować.) Także mysz ``Microsoft Intellimouse''powoduje kłopoty, lecz powinna być wspierana przez XFree w wersji 3.3 lub późniejszej.

## 13. Przetestowane modele

Jest wiele różnych myszy na świecie i nie mogę z czystym sercem powiedzieć, że powinieneś iść i kupić raczej tą mysz, a nie tamtą. To co mogę zrobić to wyliczyć co te myszy potrafią, opierając się na doświadczeniu i pogłoskach. Nawet z tymi informacjami ostrożność jest wskazana - mieliśmy w biurze dwie identyczne myszy przy dwóch komputerach i niektóre rzeczy działały z jedną myszą i nie działały z drugą. Wszelkie dodatki do tego wyliczenia będą mile widziane.

Optyczna mysz MouseSystems, wersja szeregowa
Działa dobrze (jak można by się spodziewać po nazwie!) bez ClearDTR lub ClearRTS w konfiguracji.
WiN mouse, sprzedawana przez Office World za osiem funtów.
Standardowa dwutrybowa mysz Microsoft/MouseSystems.
Agiler Mouse 2900
Standardowa dwutrybowa mysz Microsoft/MouseSystems. SYSGRATION SYS2005i układ scalony nadaje się do lutowania.
Sicos mouse,
Działa ok, wymaga ClearDTR & Clear RTS w konfiguracji.
Index sprzedają mysz za 10 funtów,
Nie działa w trybie 3 przyciskowym, ale ma fajną instrukcję :-)
Artec mouse
Zwyczajna mysz o podwójnym protokole, wymaga `ClearDTR' ustawionego w konfiguracji, NIE `ClearRTS'
DynaPoint 3 przyciskowa mysz szeregowa.
Zwyczajna mysz o podwójnym protokole, wymaga `ClearDTR' i `ClearRTS' w konfiguracji X-ów.
Genius Easymouse mysz 3-przyciskowa
Doskonale działa w protokole Mouseman bez ustawiania parametru ChordMiddle. Od Roderick Johnstone ( rmj@ast.cam.ac.uk)
Truemouse, made in Taiwan
Działa OK, wymaga `ClearDTR' w konfiguracji. (Od Tim MacEachern)
Mysz marki Champ
Wymaga przełączenia w tryb PC, co uaktywnia także protokół MouseSystems. (Od tnugent@gucis.cit.gu.edu.au)
Mysz MicroSpeed
Zwykła mysz o podwójnym protokole.
Mysz marki Venus ($7)
Ma w środku przełącznik między trybem 2 i 3 przyciskowym. (Od mhoward@mth.com )
Saturn
Mysz z przełącznikiem, działa OK jako mysz MouseSystems w pozycji 3-przyciskowej. (Od grant@oj.rsmas.miami.edu .)
Manhattan mouse.
Jest przełącznik trybów `MS AM' / `PC AT', tryb MS działa doskonale z rozwiązaniem z `gpm -R`. (Od komanec@umel.fee.vutbr.cz).
Mysz Inland.
Przełącznik dla trybów `PC/MS', działa doskonale. (Od http://ptsg.eecs.berkeley.edu/~venkates).
qMouse (3-przyciskowa), FCC ID E6qmouse X31.
Sprzedawana w USA za około $10. działa z `gpm -t msc -r 20'. Nie ma jumperów lub przełączników do 3-przyciskowego trybu MouseSystems. Nie jest godna polecenia w X. Nie reaguje na `echo "*n" > /dev/mouse`.
Mitsumi Mouse (2-przyciskowa), FCC ID EW4ECM-S3101.
Sprzedawana w USA za około $12. Godna polecenia w X i w gpm, łagodny klik. (Te dwa od gustafso@math.utah.edu)
Myszy PC Accessories które kupiłem w CompUSA poniżej $10.
Ma przełącznik PC/MS na spodzie. Działa OK. (Od steveb@communique.net)
First Mouse - naprawdę tanio za 7.79 funtów w Tempo.
Dwutrybowa mysz Microsoft/MouseSystems, tryb ustawiany przez wciśnięcie przycisku przy włączeniu zasilania. Nie ma przełączników, ani połączeń. Cztero kablowe połączenie, echo '*n' nie działa. `gpm -R' działa wspaniale. (Od peterk@henhouse.demon.co.uk)
Mysz 3-przyciskowa Trust.
O dwóch trybach z przełącznikiem, działa dobrze jako MouseSystems w trybie `PC'. gpm gryzie się z trybem Microsoft.
Chic 410
działa doskonale w ustawionym trybie ms i przy użyciu polecenia gpm -R Od Stephena M. Weissa ( steve@esc.ie.lehigh.edu)
Trzyprzyciskowa mysz KeyMouse.
działa prawidłowo z ClearDTR i ClearRTS w Xconfig; w gpm konieczne `-o dtr' . (Od EZ4PHIL@aol.com)
Klawiatura Qtronix `Scorpio 60'
Wszystkie trzy przyciski działają w protokole MouseSystems. (Od hwe@uebemc.siemens.de)
Laptop Tecra 720
Glidepoint jest na /dev/cua0; rysik na /dev/psaux. (Od apollo@anl.gov)
Mysz Anubis
Działa doskonale, wymaga przytrzymywania lewego przycisku przy przełączaniu do wirtualnej konsoli X. (Od Joel Crisp)
Yakumo No.1900 mouse
Działa z eksportem do X-ów `gpm -R -t ms`. (Od Oliver Schwank)
Genius `Easy Trak' Trackball
Nie jest zgodna z trybem Microsoft, użyj `Mouseman` w konfiguracji X-ów i będzie działać doskonale. (Od VTanger@aol.com.)
Highscreen Mouse Pro
`Działa doskonale' twierdzi alfonso@univaq.it.
Logitech CA series
Działa w X-ach używając protokołu MMseries, przy 2400 Baud, 150 SampleRate. (Powinno też odnosić się do myszy Logitech CC, CE, C7 & C9). (Od vkochend@nyx.net.)
Mysz A4-Tech
Działa OK, wymaga wpisu `DTR` pod X-ami i gpm. (Od deane@gooroos.com)
Mysz Vertech
Prawidłowe zachowanie Microsoft/Mousesystems, można zalutować do ustawienia na stałe. (Od duncan@fs3.ph.man.ac.uk.)
Boeder M-7 ``Bit Star'' (i inne z serii M oprócz M13)
Przełącza się w tryb Mousesystems trzymając lewy przycisk przy włączaniu zasilania. (Od mailto:sjt@tappin.force9.co.uk.)
Mouse Systems ``Scroll'' Mouse (cztery przyciski i roller/przycisk)
Ma przełącznik 2/3 - w trybie 3 działa jako trzyprzyciskowa mysz MouseSystems, bez działającego dodatkowego przycisku & kółka. Nie wymaga `ClearRTS/DTR.` (Od parker1@airmail.net.)
Mysz Szeregowa 3-przyciskowa Radio Shack
Model 26-8432, dostępny w Tandy za około 20 funtów. Działa jako Mousesystems z ClearDTR. (Od Sherilyn@sidaway.demon.co.uk.)
Myszy szeregowe Dexxa
Działają doskonale w trybie Microsoft w Xconfig, nie jest potrzebne ChordMiddle lub nic podobnego. (Od mailto: slevy@ncsa.uiuc.edu.)
Myszy 3-przyciskowe Belkin
Kupowane w Sears (\$10), wymagają `-o rts` z gpm (i prawdopodobnie `ClearRTS` w X) gdy jest w trybie PC. (Od mailto: mmicek@csz.com.)

## 14. Dalsze informacje

- MouseSystems ma serwer internetowy http://www.mousesystems.com/. Mają tam sterownik do Windows, jeżeli takiego potrzebujesz.
- The Linux Serial HOWTO jest dostępne na serwerach sunsite na całym świecie. Jeśli nie wiesz gdzie jest twój najbliższy mirror, zacznij od http://sunsite.unc.edu/mdw/linux.html
- Istnieje bardzo dobry opis jak działają myszy w http://www.4QD.co.uk/ faq/meece.html.
- Więcej szczegółów o plikach Xconfig i X86Config, dostępnych jest w podręczniku systemowym, i w dokumentacji o instalacji X window takiej jak XFree86 HOWTO. Zobacz także XFree86 FAQ na mirrorze http://www.XFree86.org/.
- Informacje o gpm można znaleźć w podręczniku systemowym, spróbuj także na stronie internetowej Darina Ernsta http://www.castle.net/X-notebook/mouse.txt.
- Dużo informacji o oprogramowaniu i sprzęcie związanym z myszami można znaleźć w http://www.hut.fi/Misc/Electronics/pc/interface.html#mouse

## 15. Ogon myszy

Większość informacji w tym dokumencie została zaczerpnięta z różnych linuksowych grup dyskusyjnych. Przepraszam, że nie umieściłem informacji o wszystkich, którzy pośrednio przyczynili się w ten sposób, dziękuję bardzo wam wszystkim.

Podsumowując :

- Można używać nawet tanich trzyprzyciskowych myszy typu Microsoft.
- Skonfiguruj X Window, tak aby spodziewała się myszy Mouse Systems.
- Trzymaj wciśnięty lewy przycisk przy starcie systemu, aby przełączyć mysz w tryb MouseSystems.
- może być konieczne wciśnięcie lewego przycisku przy starcie X-ów.
- Myszy są bardziej inteligentne niż sądzisz.